منظور از مخاطب و ضمير ( لك ولقومك ) چه كسى خواهد بود ؟ چگونه ممكن است ملتزم شد كه مثل اين كلام از معصوم عليه السلام صادر شده تا چه رسد كه ادعا شود : قطعاً از معصوم عليه السلام رسيده است ؟ » . « 1 » ج . مرحوم كلينى در « كتاب الحجه » كافى ضمن روايتى از حمارى ياد مىكند كه نامش « عُفَيْر » بود كه به محض وفات رسول خدا خود را در نزديكى « قُبا » به چاه انداخت و هلاك شد و به اصطلاح خودكشى كرد ، آن‌گاه اضافه مىكند : « و روى ان امير المؤمنين عليه السلام قال : ان ذلك الحمار كلّم رسول اللَّه صلى الله عليه و آله فقال : بأبى أنت وامى إن أبى حدثنى عن أبيه عن جدّه عن أبيه أنّه كان مع نوح فى السفينة فقام إليه نوح فمسح على كفله ثم قال : يخرج من صلب هذا الحمار يركبه سيد النبيين وخاتمهم » . « 2 » چه داعى است كه ما شعر بگوييم و در قافيه‌اش گير بكنيم ، چرا با آن‌كه همه عوامل امكان صدق و كذب در اخبار كافى مانند ديگر خبرها وجود دارد ، آن را در هاله‌اى از عصمت مصونيت از خطا قرار مىدهيم و حاضريم اين احاديث افسانه‌اى و دروغ را به معصومين عليهم السلام نسبت بدهيم ولى حاضر نيستيم كلينى را غير معصوم و كتابش را محتمل الصدق والكذب بدانيم و قواعد رجالى و درايه‌اى را دربارهء آن اجرا كنيم ؟ شكى نيست كه اين طرز تفكر مصداق « حب الشىء يعمى ويصم » و « لا يرى الجاهل إلا مفرطاً أو مفرّطاً » است . ثامناً ، از همه اينها كه بگذريم ، خود كلينى اعتراف دارد كه در صورت تعارض اخبار كه جمع عرفى ممكن نيست ، بايد به مرجحات مراجعه كرد و از جمله مرجحات ، موافقت با كتاب و شهرت و مخالفت با عامه است كه اگر مرجحى در ميان نبود در اخذ به هر كدام از آنها مخيّريم و عين عبارت او چنين است : « فاعلم يا أخى أرشدك اللَّه إنه لا يسع أحداً تمييز شيء مما اختلف الرواية فيه عن العلماء عليهم السلام برأيه إلا على ما أطلقه العالم بقوله عليه السلام : أعرضوهما على كتاب اللَّه فما وافق كتاب اللَّه عز و جل فخذوه و ما خالف كتاب اللَّه فردّوه ، وقوله : دعوا ما وافق القوم فإنّ الرشد في خلافهم ، وخذوا

--> ( 1 ) . معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 36 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 237 ، روايت 9 .